The Richest: con người

Hành trình của bản ngã

bản ngã, con người, hành trình bản ngã, quản trị, quản trị cuộc đời, thay đổi tính cách tháng 4 10, 2017

Triết gia cổ đại Aristotle từng nói: “Chúng ta bản chất là những gì 
chúng ta thường xuyên làm”. Thói quen tạo nên tính cách. Nếu thay đổi 
được thói quen, tính cách đương nhiên thay đổi. 
 
<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;">
<img border="0" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEi8V-glJ9UKbfDcnZZ-AZBgFS-nGQK1coSQOnN0BQBgVZRFaf2V79Kri3_B74XABw-dKZO1jMV-3yNpNZJqdj1vhqs5nsKQlvUEII12ozCxaLW3ENvRWj4ur_l1aENVp9F_IiFCaQD355A/s1600/hanh+trinh+cua+ban+nga.jpg" /></div>
 
<div style="text-align: center;">
Luyện tập não</div>
<div style="text-align: center;">
 </div>
Sự đổi thay là bất tận, điều kiện cần là sự bền bỉ. Chính vì vậy, 
thật uổng phí khi chúng ta tự giam hãm mình trong những bức tường mang 
tên tính cách. 
 
Tôi là một kẻ khá thờ ơ và nhạt nhẽo với âm nhạc. Tôi thậm chí không 
phải là fan của bất kỳ dòng nhạc nào. Tôi hát karaoke toàn sai nhịp.

Điện thoại của tôi không có các bài hát. Lúc tập thể dục hay đi trên
 đường, tai nghe của tôi là các mẫu câu học ngoại ngữ. Vì vậy khi thấy
 tôi mua một cây ghita điện, bạn tôi cười ầm lên và nhận xét rằng âm 
nhạc không thuộc về bản ngã của tôi. Nguyên chất, gốc rễ tính cách và 
tâm hồn của tôi là cầm bút lên và viết.

Sống đúng với bản ngã

Đi tìm bản ngã của chính mình là điều mà hầu như ai trong chúng ta 
cũng từng nghe nói đến. Nó tự nhiên như thể đó là mục đích lớn nhất của 
cuộc đời.

Chúng ta tự vấn bản thân để tìm đến một sự thật nguyên gốc, con người
 thật nguyên gốc. Cái gốc của sống thật đó bao gồm tất cả mục đích phù 
hợp với bản chất của ta: môn học ta ưa thích, nghề nghiệp ta say mê, 
người tình hợp với ta như hai bàn tay khớp nối.

Chúng ta tin rằng khi tìm được cái tôi nguyên gốc ấy và sống thật, 
sống đúng với nó thì ta sẽ hoàn toàn tự do và cảm nhận được hạnh phúc. 
Mọi sự đau khổ, đấu tranh và gập ghềnh của cuộc sống là do ta đang không
 sống đúng với những gì thuộc về bản chất của mình.

Có đúng như vậy không?

Năm 2013, một trong những khóa học được nhiều sinh viên đăng ký nhất
 tại Harvard thu hút sự chú ý của báo chí vì lời hứa sẽ khiến người học 
thay đổi hoàn toàn cuộc sống của chính mình.

Giáo sư Puett tuyên bố trọng tâm của khóa học là “các bạn phải dừng 
ngay cuộc tìm kiếm bản ngã của chính mình, bởi vì nó không tồn tại”.

Khái niệm bản ngã và sự kết nối của bản ngã với hạnh phúc thật sự 
trong cuộc sống bắt nguồn từ tôn giáo với niềm tin rằng Chúa đã định 
đoạt cho mỗi chúng ta một số phận riêng, một đường đi đặc biệt. Dù tôn 
giáo không còn là niềm tin mạnh mẽ nữa, nhưng những ảnh hưởng của nó vẫn
 còn rất sâu sắc.

Nếu ta tự miêu tả bản thân, ta dễ dàng vẽ lên chân dung mình với 
những tính cách cụ thể như “vui vẻ”, “yêu hội họa”, “hơi nóng tính”, 
“rất ghét nấu nướng”...

Một cách gián tiếp, những miêu tả này trở thành “lời tiên tri tự ứng 
nghiệm” (self-fulfilling prophecy). Nghĩa là nếu ta tự miêu tả bản thân 
là một kẻ hơi nóng tính thì dần dần ta sẽ trở nên nóng tính và cuối cùng
 trở thành một kẻ thật sự nóng tính.

Nếu ta cho rằng đó là tính cách bản thân rồi, không thay đổi được, ta
 sẽ trở nên dễ dãi khi cơn nóng tính tràn đến, ta sẽ phẩy tay bỏ qua 
thay vì cố gắng tìm cách kìm nén hoặc đổi thay. Ta sẽ nhìn lại hậu quả 
của cơn nóng nảy và chẹp miệng tự thanh minh: non sông dễ đổi nhưng bản 
chất khó dời. Ai yêu tôi thì phải chấp nhận, con người tôi vốn thế rồi.

Giáo sư Puett đã chỉ ra rằng cái mà chúng ta lầm tưởng là bản ngã 
thật ra chỉ là một lát cắt nhất thời của cuộc sống. Vấn đề là khi lát 
cắt bị lặp đi lặp lại nhiều lần, nó sẽ trở thành thói quen. Một thói 
quen khi lặp lại nhiều lần sẽ trở thành tính cách.

Và tính cách góp phần hình thành nên số phận. Nói cách khác, số phận 
mà chúng ta đang có về bản chất là hệ quả của lời tiên tri tự ứng 
nghiệm. Bạn là một kẻ nóng tính và cuộc sống của bạn toàn là những cuộc 
cãi vã không phải vì bản chất của bạn là một kẻ nóng tính.

Bạn đã “trở nên” nóng tính sau rất nhiều lần cư xử như vậy. Nhưng đó nhất định không phải là toàn bộ bản ngã của bạn. 
<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;">
<img border="0" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgpqSPAGhsfJht4KFeyZtTUrYvjMA-QikYg4buvfbFZQcPYOzQmEgxmEIeOcXCXv04YwV2xs8nkkTYo2A8zKdbkTZdvmfF0txG53yopfnc-QXxpBIQ8-KfADpo5RA1pkUXMYc8Vo07Gs9k/s1600/hanh+trinh+cua+ban+nga.jpg" /></div>

<table align="center" border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" class="desc_image slide_content" data-fancybox-group="gallery" data-loading-text="Hành trình của bản ngã" href="http://static.new.tuoitre.vn/tto/i/s1280/2017/01/19/3204f634.jpg" title="Bà Doris Self nổi tiếng là người chơi game già nhất thế giới, giữ kỷ lục Guinness với Twin Galaxies ở hạng chơi khó nhất. Bộ óc khi được rèn luyện sẽ thách thức tuổi tác và định kiến"><tbody>
<tr><td></td>
 </tr>
<tr><td class="ck_legend caption">Bà Doris Self nổi tiếng là 
người chơi game già nhất thế giới, giữ kỷ lục Guinness với Twin
 Galaxies ở hạng chơi khó nhất. Bộ óc khi được rèn luyện sẽ 
thách thức tuổi tác và định kiến</td><td class="ck_legend caption"> </td>
 </tr>
</tbody></table>

Bộ não nilông

Khoa học nhân văn hiện đại nhìn bản ngã như một quá trình đa diện và 
tự biến đổi không ngừng. Quan điểm này khá giống với Phật giáo khi cho 
rằng bản ngã là một ảo ảnh (anattā/no-self).

Những nghiên cứu mới nhất của ngành thần kinh học thậm chí còn có thể
 đưa ra bằng chứng về sự linh hoạt không ngờ của bộ não con người. Ví 
dụ, bạn cho rằng giá trị sống của mình rất vị tha, nhưng bộ não của bạn
 có thể kích hoạt rất mạnh mẽ ở phần vị kỷ khi hoàn cảnh yêu cầu.

Khái niệm “bộ não nilông” (brain's plasticity) được đưa ra để chúng 
ta hiểu rằng bộ óc cũng giống như miếng nhựa nilông hay một cơ bắp trên
 cơ thể vậy. Nó biến hóa, phồng ra, co vào, tạo ra các xung điện mới để 
giúp chúng ta ứng phó với cuộc sống.

Người lái taxi ở London phải nhớ tới hơn hàng ngàn con phố nên phần 
sau vùng đồi hải mã (hippocampus) trong não họ to hơn... Mỗi ngành nghề 
lại khiến bộ não của chúng ta phát triển rất khác nhau.

Chính vì thế, các cuốn sách dưạ vào sự khác biệt giữa bộ não đàn ông và đàn bà (Đàn ông sao Hỏa, đàn bà sao Kim
 là một ví dụ) thường bị giới khoa học lên án kịch liệt. Nó khiến 
chúng ta tưởng rằng bộ não từ khi sinh ra là đã có bản sắc giới như 
thế.

Sự thật là một phụ nữ giỏi làm nhiều việc cùng lúc (multitasking) 
không phải vì cô ấy được trời phú cho khả năng ấy, mà là công việc và xã
 hội yêu cầu cô phải sống như vậy.

Dần dần, hai bán cầu não của cô tìm cách thích nghi bằng cách phóng 
nhiều hơn hẳn các luồng xung điện qua lại với nhau khiến cô ngày càng 
giỏi trong nhiều việc, như tiểu Phật bà mười chân mười tay việc nào cũng
 bay bay!

So sánh não của cô với não một người không sống trong môi trường 
tương tự (bất kể là đàn ông hay đàn bà), chúng ta sẽ thấy não của họ 
không có các luồng xung điện bắn qua hai bán cầu ở cường độ khủng khiếp 
như vậy.

Tương tự, các định kiến thường có về đàn ông lái xe giỏi hay phụ nữ 
khéo giao tiếp đều là hệ quả của việc bộ não thích nghi với các yêu cầu 
của cuộc sống.

Chính vì vậy, bất kỳ thứ gì trẻ em tiếp xúc (qua tivi, qua quan sát, 
qua trường học, qua đồ chơi, qua quần áo, qua sách vở, qua những lời nói
 bâng quơ của người lớn...) đều đóng vai trò điều chỉnh các xung điện 
của não và hình thành các con đường kết nối giữa các nơron tương ứng.

Nếu bé thường xuyên thấy mẹ nấu nướng và bố lái xe, các nơron và xung
 điện tương ứng với hình ảnh “phụ nữ - bếp núc” và “đàn ông - xe cộ” sẽ 
dần dần hình thành một cách vô thức.

Như một lối đi lâu thành đường, trong quá trình lớn lên, bất kỳ lúc 
nào trong cuộc sống xuất hiện hình ảnh “bếp núc”, nơron này sẽ bắn xung 
điện sang nơron quen thuộc với nó nhất, tức là “phụ nữ”. Đây chính là 
gốc rễ của định kiến.

Chính vì vậy, những quảng cáo có hình ảnh đàn ông vào bếp nấu nướng 
khiến người xem vô thức cảm thấy “bất thường”, đơn giản vì nó không cùng
 tần số với xung điện đã bị in hằn trong trí óc của họ từ khi còn thơ 
bé.

Như một vòng xoáy không lối thoát, các nhà quảng cáo không muốn người
 xem cảm nhận sự bất thường nên lại tiếp tục sản xuất các hình ảnh làm 
đậm thêm sự phân biệt giới tính. Và phụ nữ sẽ lại là những nhân vật 
chính trong quảng cáo đồ nội trợ, đàn ông sẽ là nhân vật chính trong 
quảng cáo ôtô. 
<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;">
<img border="0" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjYwiHhek806nI-5gZaDqcO6umJMLpl5LR7X4woJsFbq7RJUnvU76P0ybwxaoAi3qq2GA9vw-8F9_hh6KOlkrGEYeYH-HiTDl4hjBtNQslQJswMFfC-wL8Q6rgRh8WaTpck8Ok4qIAQm3o/s1600/hanh+trinh+cua+ban+nga.jpg" /></div>

<table align="center" border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" class="desc_image slide_content" data-fancybox-group="gallery" data-loading-text="Hành trình của bản ngã" href="http://static.new.tuoitre.vn/tto/i/s1280/2017/01/19/262f15cf.jpg" title="Sự thay đổi cơ học của não rõ ràng nhất khi chúng ta chủ động thách thức mình bằng những trải nghiệm và hành vi hoàn toàn mới. Tác giả bài viết vốn sợ độ cao và chưa từng leo dây, nhưng đã chiến thắng bản thân và chinh phục đường abseil leo núi cao nhất thế giới ở Lesotho"><tbody>
<tr><td></td>
 </tr>
<tr><td class="ck_legend caption">Sự thay đổi cơ học của não
 rõ ràng nhất khi chúng ta chủ động thách thức mình bằng 
những trải nghiệm và hành vi hoàn toàn mới. Tác giả bài viết 
vốn sợ độ cao và chưa từng leo dây, nhưng đã chiến thắng bản 
thân và chinh phục đường abseil leo núi cao nhất thế giới ở 
Lesotho</td><td class="ck_legend caption"> </td>
 </tr>
</tbody></table>

Bản ngã không biên giới

<table align="right" border="0" cellpadding="1" cellspacing="4" class="dbox dbox-right"><tbody>
<tr><td>
 "Cuộc sống không phải là hành trình tìm kiếm bản ngã, mà là kiến tạo một bản ngã mới" - Bernard Shaw

</td>
 </tr>
</tbody></table>
Như vậy, bộ óc nilông khiến chúng ta có thể thích nghi và thay đổi bằng cách bền bỉ luyện tập và hình thành các thói quen.

Tuy nhiên, mỗi chúng ta đều có nhiều thói quen tốt và cũng vô số thói
 quen dở tệ. Nếu ta để những thói quen đó biến thành “tính cách” và tin 
rằng bản chất con người thật của ta là vậy thì bộ não nilông, thay vì 
giúp chúng ta thay đổi, lại trở thành công cụ để ta ngày càng lao vào 
vòng xoáy bất tận của những lời tiên tri tự ứng nghiệm.

Bản ngã không cố định. Nó chỉ là những lát cắt nhất thời, những thói 
quen bị dán nhãn tính cách, những hệ quả của hành vi lặp đi lặp lại 
nhiều lần, những vết hằn của hình ảnh thường xuyên diễn ra trong cuộc 
sống. Bộ não nilông cho chúng ta thấy thói quen và tính cách hoàn toàn 
có khả năng thay đổi. Nhưng thay đổi thế nào?

Trong cuốn sách của mình - The Path (Đạo), GS Puett
 và Gross-Loh có một lời khuyên dành cho độc giả, đó là “chủ định phá vỡ
 thói quen và ứng xử như thể mình là một con người khác”. Ví dụ, bạn và 
bố vợ rất xung khắc nhau.

Từ trước tới nay, bạn thường phẩy tay và cho rằng tính cách của hai 
nguời không tương hỗ, khắc khẩu. Nếu bạn ứng dụng kiến thức của bộ não 
nilông, bạn sẽ hiểu rằng bạn và bố vợ có thể vui vẻ với nhau, vì bản ngã
 của bạn không chỉ dừng lại ở một số tính cách tại thời điểm này, bố vợ 
bạn cũng vậy.

Có một con người khác trong bạn sẽ rất vui vẻ khi nói chuyện với một 
con người khác trong bản ngã của ông bố vợ. Sáng hôm sau, khi gặp ông, 
bạn chủ động mỉm cười, mua cho ông một bữa sáng, hỏi ông có cần bạn đưa 
đi thăm họ hàng không? Bạn sẽ cảm thấy khi nói và làm những điều này, 
bạn không sống “thật” với lòng mình.

Nhưng gượm đã, bạn có thể sẽ nhận ra rằng ông bố vợ ngạc nhiên, lời nói của bạn khiến ông suy nghĩ.

Trong đầu ông, những nơron thường xuyên nối “con rể” với “thằng tồi” 
bị đối chất. Nơron “con rể” bỗng cố gắng phóng luồng xung điện sang một 
nơron lạ hoắc tên là “hiếu thảo”, đại loại thế.

Con đường xung điện mới này còn mong manh, nó sẽ không thể thắng con 
đường xung điện cũ một sớm một chiều. Với bạn cũng vậy, bạn thấy mình 
khó khăn lắm mới thốt ra được những lời ngọt ngào.

Nhưng đừng quên bộ não nilông, xung điện nào cũng khó khăn ban đầu, 
nhưng sau nhiều lần phóng điện, các nơron sẽ kết nối, dịch chuyển, sản 
sinh, đến một ngày hiệu ứng nhanh nhất sẽ được kết nối giữa các nơron mà
 tần số phóng điện là dễ dàng nhất: “con rể” - “hiếu thảo”. Con người 
khác trong bạn đã trở thành một phần con nguời hiện tại. Ông bố vợ cũng 
vậy.

Quay trở lại câu chuyện của tôi ở đầu bài viết. Tôi đang bắt đầu tập 
đàn, từng tí một. Tôi muốn âm nhạc trở thành một phần mới trong bản ngã 
của mình. Các nơron sẽ phải rất vất vả để kết nối, nhưng có công mài sắt
 có ngày nên kim.

Nếu tôi bỏ cuộc, đó không phải vì âm nhạc và tôi không tương hợp, mà 
đơn giản vì tôi không đủ kiên nhẫn để đi nhiều thành đường.■

(*): PGS.TS Nguyễn Phương Mai là chuyên gia đào tạo về kỹ năng 
mềm, hiện nghiên cứu và giảng dạy môn đàm phán/giao tiếp đa văn hóa 
tại Đại học Khoa học ứng dụng Amsterdam (Hà Lan). 
 
Source: http://cuoituan.tuoitre.vn/tin/cuoc-song-muon-mau/cua-so-khoa-hoc/20170128/hanh-trinh-cua-ban-nga/1254631.html

Hành trình của bản ngã

Triết gia cổ đại Aristotle từng nói: “Chúng ta bản chất là những gì chúng ta thường xuyên làm”. Thói quen tạo nên tính cách. Nếu thay đổi ...

Đọc thêm »

Người Việt chưa giàu đã sang: Vì kiếm tiền... dễ quá!

chính sách, con người, gdp, kinh tế, ô tô, quan hệ, tâm lý, thế giới, thị trường, trung tâm tháng 12 17, 2014

<div class="fon33 mt1 sapo">"Phải biết quản lý sao cho hợp lý, để xóa bỏ được văn hóa thích bằng chị bằng em của người Việt".</div><div class="fon33 mt1 sapo"> </div><div class="fon33 mt1 sapo">Đó là những chia sẻ của TS Bùi Ngọc Sơn, Trưởng phòng Kinh tế thế giới, Viện Nghiên cứu chính trị thế giới, trước câu chuyện xài sang của người Việt, ông Sơn cho rằng đây là tật xấu của người Việt cần sửa chữa.</div><div class="fon33 mt1 sapo"> </div>Chơi ngông, chơi sang   PV:- Thời gian qua, Việt Nam liên tiếp nhận chứng nhận khu nghỉ dưỡng, nhà hàng sang trọng bậc nhất thế giới. Những thương hiệu đắt tiền bậc nhất về xe hơi, thời trang, trang sức… cũng đang hiện diện ở Việt Nam. Điều này có thể coi nghịch lý khi Việt Nam vẫn thuộc top các nước nghèo, mức lương trung bình chỉ nhỉnh hơn Lào và Campuchia? Ông bình luận như thế nào về điều này? TS Bùi Ngọc Sơn:- Đầu tư như vậy, theo tôi là tính đường dài, tính triển vọng, dù sao VN cũng là nước có dân số gần 100 triệu người, kỳ vọng tương lai còn phát triển mạnh hơn nữa, cho nên những thị trường đồ xa xỉ sẽ phát triển. Bên cạnh đó, họ đã nghiên cứu, thấy rằng cách tiêu dùng của người Việt, cũng giống như Trung Quốc, khi đã có bùng nổ về thu nhập, thì sẽ có phong cách chi tiêu mạnh mẽ, đó chính là triển vọng bán hàng, có thể bây giờ chưa lãi, nhưng trong tương lai sẽ phát triển lên.  Còn với Lào, Campuchia các nhà đầu tư xác định, cũng có thể phát triển nhưng đây là những thị trường nhỏ, không thể bằng VN. Chỉ cần đặt một giả thiết, nếu như VN phụ thuộc vào 1 trung tâm ở Trung Quốc thì sẽ rất xa cho vấn đề chi phí, như xe ô tô hạng sang, phải tính bao gồm chi phí trong khu vực, để bảo dưỡng, rồi các dịch vụ, bắt buộc phải đặt ở nơi tương đối hợp lý. Đặc biệt, do tầm kinh doanh của các hãng đã nhắm vào phong cách chi tiêu chơi sang, chơi ngông, đã chơi thì sẵn sàng chơi hết mình của người Việt. Tiêu dùng ăn chơi là những thứ thuộc dạng ghê gớm, nhưng người Việt thuộc nước uống bia nhiều nhất, nhập khẩu rượu lớn nhất, nhập ô tô hạng sang nhiều nhất, thậm chí có những loại ô tô vừa để triển lãm ở Đức, Mỹ, vài ngày sau khi vừa hết triển lãm đã về tới VN.  Thậm chí, họ có thể bỏ ra vài ngàn USD để cho các hãng đại lý để khi mà kết thúc triển lãm thì sẽ mang về VN ngay. Những khoản chi tiêu này quá hung hãn, cũng có thể vì những dấu hiệu như thế mà các hãng nhận thấy rõ ràng có nhu cầu kiểu chơi như thế rất mạnh, nên mới đặt các trụ sở ở VN.  PV:- Đồng ý rằng những khu nghỉ dưỡng, những nhà hàng sang trọng nhằm tới mục tiêu phục vụ khách nước ngoài. Thế nhưng phải hiểu như thế nào về những chiếc xe hơi có một không hai trên thế giới, trào lưu đua nhau xây trụ sở… như cung điện đã được chính các đại biểu Quốc hội phản ánh, những chuyến đi học hỏi kinh nghiệm “kiểu đại gia” của nhiều cán bộ dự án…? Bằng kinh nghiệm của mình, ông có thể phân tích, ai là những người được xài sang ở Việt Nam? TS Bùi Ngọc Sơn:- Theo tôi tất cả những việc này xảy ra đều là do cách quản lý. Nếu như đi theo dự án mà chỉ cưỡi ngựa xem hoa, dùng tiền ngân sách, chi ra cho các đoàn thì quá đáng chê trách.  Hơn nữa, chuyện đi học hỏi chủ yếu giải quyết về mặt chính sách, mà không quan tâm đến kinh nghiệm, trách nhiệm của những người đi làm việc. Đắng lòng, có một thực tế phũ phàng đang diễn ra, nếu là công ty tư nhân thì dứt khoát các chuyến đi này sẽ rất hiệu quả, họ sẽ phải lăn lộn, xem xét học để làm. Trong khi anh đi theo ngân sách thì chỉ đi ngắm cảnh, như vậy thì sẽ không bao giờ có hiệu quả, chỉ coi đi làm cho có trách nhiệm, để về báo cáo. Cho nên, tôi cho rằng, chừng nào vẫn còn dựa vào ngân sách để mà chi tiêu cho các hoạt động kiểu này thì không bao giờ thu lượm được gì từ nước ngoài. Bên cạnh đó, theo tôi, xài sang còn 1 vấn đề nữa, đó chính là cách thức kiếm tiền của những người cảm thấy quá dễ dàng, kể cả quan chức. TQ cũng là 1 thị trường tiêu xài 1 cách bừa bãi, thể hiện sự sĩ diện là chính. Thế nhưng, khám phá mới thấy tham nhũng hiện nay đang diễn ra khủng khiếp, đồng tiền tham nhũng lấy được dễ dàng, nên chi tiêu cũng rất ghê gớm. <table align="center" cellpadding="0" cellspacing="0" class="tr-caption-container" style="margin-left: auto; margin-right: auto; text-align: center;"><tbody><tr><td style="text-align: center;"><img border="0" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjLW9YNgshK-477JfYmDT91wYZXumRTY_QJVRelz63tE56cVFBWBAzedxP16Q4C5SiljFc8CcQZAGhhEb4iHO_fqd-X2A8iqlOdwlX0Xt4dxY-WzDht1t2eQIvDeq2lPSKxwxn9DawCuWw/s1600/giau1-6aac0.jpg" style="margin-left: auto; margin-right: auto;" /></td></tr><tr><td class="tr-caption" style="text-align: center;">Người Việt nghèo nhưng thích bằng chị bằng em</td></tr></tbody></table><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"></div> <a name="more"></a>Chi tiêu ở VN đang là dấu hiệu cảnh báo tình trạng tham nhũng cũng rất cao, mà người trên càng tiêu xài hoang phí thì người dưới sẽ phải đóng thuế vất vả là điều tất yếu. Chuyện buồn cười từ cái ô tô PV:- Trở lại vấn đề GDP, mức lương trung bình thấp, nhiều chuyên gia đã lý giải đó là do Việt Nam có nền kinh tế gia công, khai thác và bán tài nguyên thô. Vậy phải hiểu sự “sang” này có nguồn gốc từ đâu? Có phải điều đáng mừng khi chúng ta có nhiều người “sang” đến thế, trong khi mức sống của đại đa số người dân vẫn vô cùng chật vật? TS Bùi Ngọc Sơn:- Thứ nhất, hiện tượng này báo hiệu cho vấn đề bất bình đẳng hiện nay đang gia tăng lên rất nhiều, xài sang tập trung vào một số người. Thứ hai, kinh tế hiện nay ở vào trạng thái khi đã thu lượm được tiền một thời gian, nhưng cảm thấy tiền không đầu tư được vào đâu, nên lại phải dùng để chơi bời, tâm lý kiếm tiền, thích tiêu, thỏa mãn nhu cầu bản thân.  Nguyên nhân là bởi trên thị trường không tạo ra sự cạnh tranh, mà có muốn cạnh tranh cũng không được, bởi vì hiện nay nó đang tạo sự không công bằng, không đáp ứng được cái thu về.  Trong khi có những người rất nhởn nhơ, nhờ vào những mối quan hệ kiếm tiền dễ dàng. Để thấy được rằng, động cơ của xã hội không hướng cho con người phát triển để tạo ra của cải, hướng sang chuyện tìm cách cạnh tranh nhau để kiếm vị trí thuận lợi. Mặt khác, ở các nước mức độ cạnh tranh rất cao, tiền có được là do làm việc, vị trí có được là do bản thân mỗi người tạo ra, chứ không ai ban phát cho, nhưng VN lại có chuyện này.  Cũng giống như bóng đá, muốn giữ chân một tiền đạo thì phải liên tục đi thi đấu hiệu quả, nếu như 1 vài trận xuống phong độ, huấn luyện viên sẽ sẵn sàng thay người khác. Có tạo ra áp lực như vậy thì con người mới hướng đến chuyên môn, tạo ra sản phẩm, đóng góp cho XH.  Hơn thế, nền văn hóa VN có rất nhiều lễ hội, nên có tiền thì lại muốn ngồi chơi lễ hội cả tháng, chính vì vậy, nền kinh tế, nền văn hóa không có áp lực cạnh tranh. Câu chuyện này, bắt nguồn từ vấn đề tổ chức xã hội kém, không bảo vệ được bản quyền nên không ai sáng tạo. Trong cơ quan nhà nước làm việc tốt những sếp không bằng lòng thì cũng không để làm gì, nhưng người có quan hệ tốt, nhưng được sếp khen, nhờ đó lại có vị trí ngon.  Tôi cho rằng, chuyện xài sang thì cũng không có gì đáng mừng, chỉ có những người cụ thể được hưởng thì mừng, còn xét về mặt quốc gia là hoàn toàn không tốt. Phải biết quản lý sao cho hợp lý, để xóa bỏ được văn hóa thích bằng chị bằng em của người Việt. Buồn cười là, đáng lẽ ra người ta làm được cái ô tô thì mình phải cố gắng nghĩ làm sao làm được cái như thế, không thì phải tốt hơn, nhưng cũng không làm được, lúc nào cũng chỉ nghĩ làm sao mua sắm được cho bằng chị, bằng em. PV:- Việt Nam không làm được cái bỏ bao bì Samsung nhưng tỷ lệ số người sử dụng những loại điện thoại đắt tiền như vậy cao hơn nhiều so với những nước có mức thu nhập trung bình cao hơn. Đó có phải là một sự phản chiếu mờ những sự “sang” của đại gia hay của những người đặc tuyển nói trên? Phải lý giải việc một đất nước chưa giàu mà đã tâm lý phổ biến là xài… “sang” như Việt Nam như thế nào? TS Bùi Ngọc Sơn:-  Văn hóa là cố hữu từ xưa, nên có thay đổi được hay không lại liên quan đến điều kiện kinh tế và cơ chế. Phải tạo ra được sự cạnh tranh, không làm thì mất việc, đã không có tiền thì không cho vay tiêu xài, phá sản thì phải chịu. Còn nếu XH mà các vị trí do quan hệ mà có, không tạo ra áp lực cạnh tranh, kiếm ra tiền dễ dàng, thì sẽ càng thích thể hiện, càng bùng phát tiếp tục. Điều đầu tiên là phải thay đổi cơ chế mà trong đó con người muốn phát triển được, muốn có tên tuổi, nhiều tiền thì phải thật sáng tạo. Nếu không làm được thì chúng ta sẽ lại tiếp tục sống với lề lối văn hóa tiêu xài dữ dội hơn.  Tôi khẳng định, nếu đưa vào quỹ đạo thì sẽ thay đổi được, sẽ bắt con người làm việc nhiều hơn, sẽ thấy áp lực đồng tiền kiếm ra là rất khó, nên phải có kế hoạch không tiêu xài bừa bãi. PV:- Ông bình luận như thế nào về ý kiến, nền kinh tế tiêu thụ iPhone 6 nhưng không làm được nổi một chiếc ốc vít ô tô cũng như người đi bán máu để mua trang sức, dần dần sẽ suy kiệt và chết yểu? Có thể thay đổi tâm lý “sang” này của người Việt hay không và vì sao? TS Bùi Ngọc Sơn:- Chúng ta không làm được chiếc ốc vít ô tô là do chính sách phát triển của nhà nước, cho nên năng lực sản xuất công nghệ quốc gia không phát triển được. VN có được lợi thế lao động rẻ, tài nguyên vẫn còn nhiều, nhưng do thể chế nên không biết đầu tư vào đâu, cộng thêm quan hệ, dẫn đến tham nhũng làm bùng phát các hành vi chi tiêu kỳ quái. Chính cơ chế không khuyến khích làm ăn mà lại khuyến khích tìm quan hệ kiếm tiền, đã làm hư hỏng dần những nếp sống. Tại sao chúng ta tiêu xài rất sang nhưng không làm ra được con ốc vít? Đó là vì, công nghệ quốc gia thiếu những chính sách phát triển mang tính chất toàn diện, nên không thể tạo ra được cơ sở để sản xuất. Trong khi, người VN không phải không có kiến thức, tôi chắc chắn nếu có chính sách đúng đắn thì chúng ta có thể tạo ra nhiều sản phẩm. Như thời gian vừa qua, những người dân ham khoa học cũng bỏ tiền ra tự sáng chế tàu ngầm, máy bay mini, đều có kết quả khả quan. Để thấy hiện nay, thứ nhất, những người tự sản xuất ra sản phẩm khoa học, không có một thể chế nào để liên kết được với các nhà khoa học, sự tách rời giữa con người sáng tạo thực tế với những con người làm trong các viện nghiên cứu, đó là sai lầm.  Thứ hai, những người có tâm huyết đưa ra những sáng chế, nhưng công an thì dọa bắt, để thấy đã không giúp lại còn đe dọa thì làm sao làm được việc, chỉ riêng sự việc đó cũng đủ để thấy có nhiều vấn đề kỳ quái vẫn đang tồn tại. Chính vì vậy, bản thân quốc gia phải có trách nhiệm hỗ trợ, bảo vệ, giúp đỡ luật pháp, nếu chưa có thì phải khuyến khích họ sáng tạo, có như vậy thì mới phát triển được. Không nên để những điều vô cùng kỳ lạ, triệt phá mọi năng lực sáng tạo của quốc gia. Còn tâm lý xài sang là rất khó thay đổi vì nó ăn sâu vào văn hóa, còn muốn thay đổi thì phải thay đổi khung cảnh thể chế để đưa con người vào lĩnh vực phải làm việc, phải cạnh tranh, thì mới dần dần thay đổi được. Thích chi tiêu, thích thể hiện đó là tật xấu của người Việt. - Xin cảm ơn những chia sẻ của TS! <div style="text-align: right;">Theo Đất Việt </div><div class="fon33 mt1 sapo"> </div>

Người Việt chưa giàu đã sang: Vì kiếm tiền... dễ quá!

"Phải biết quản lý sao cho hợp lý, để xóa bỏ được văn hóa thích bằng chị bằng em của người Việt". Đó là những chia sẻ của TS Bùi N...

Đọc thêm »